جزئیاتی از پشت پرده قراردادهای محرمانه خودروسازان ایرانی با پژو

به گزارش شیرازه، نزدیک یکسال و نیم از اجرایی شدن برجام و برداشته شدن تحریمهای صنعت خودرو سپری شده و مردم بی صبرانه منتظر ورود خودروهای جدید به بازار و ارتقای کیفیت و کاهش قیمت خودروها هستند البته سهم صنعت خودرو از برجام باز هم خودروهای فرانسوی و شرکت پژوسیتروئن فرانسه بود. برنامه تلویزیونی ثریا در برنامه اخیر خود به این مساله پرداخته است:

*قراردادهای خودروسازی منجر به ورود خودروهای 90 میلیونی شده است

محسن مقصودی در ابتدای برنامه از علی حسنزاده کارشناس خودرو پرسید این همکاریxadهای 4 ساله صنعت خودرو با کشورهای خارجی بویژه فرانسه چقدر به افزایش کیفیت و رضایت مردم و کاهش قیمت ها منجر شده است؟

حسن زاده در پاسخ به این سوال اظهار داشت: وضعیت کنونی صنعت خودروی ما نیاز به توضیحی ندارد و همه از شرایط آگاه هستند. ما تا کنون تحت لیسانس شرکت های خارجی خودرو تولید میxadکردیم و معمولا در قراردادهای تحت لیسانس شرکت خارجی باید سطح کیفی، فناوری و سایر پارمترها را باید تایید کند. ازسوی دیگر قیمت قطعاتی که ارسال میxadکند اثر جدی در قیمت تمام شده خودرو دارد بنابراین آن چیزی که مردم ما به حق میگویند قیمت خودروها از کیفیتشان بسیار بالاتر است قسمت مهمی را باید در این جستجو کرد که قطعات از کجا میxadآید؟

وی ادامه داد: سه یا چهار سال است که وزارت صنعت به مردم وعده میxadدهد که قرار است خودروهای جدید بیاید اما بعد از اینکه قراردادها منعقد شد و وقتی خودروها آمد دیدیم خودروهایی قرار است به تولید برسد که با قیمت بالای 90 میلیون تومان عرضه خواهد شد.

*وقتی پژو از دلالی قطعات خودروهای ساخت ایران هم سود میبرد

حسن زاده گفت: قرار بود در این قراردادها سهم تولید داخل با 40 درصد شروع بشود و طی چهار سال به هفتاد درصد برسد. درحالی که وزارت صنعت اعلام کرد که ما با 20 درصد ساخت داخل شروع میکنیم که مردم باید بدانند 20 درصد ساخت داخل معادل استفاده از 5 درصد قطعات داخلی است. وقتی قرار باشد عمده قطعات از اروپا بیاید چند معنی دارد که یکی این است که وابسته به ارز و دلار است و این یعنی به پیشواز همان اتفاقی میرویم که در سال 91 افتاد و قیمت خودروها یک شبه 3 برابر شد.

وی افزود: شرکت پژو قطعات را خودش از قطعه سازان میxadخرد و برای ما میxadفرستد و خودش سود دلالی میxadبرد که اگر ما خودمان با قطعه سازان ارتباط بگیریم منجر به کاهش قیمت خواهد شد.

*وقتی تمام قطعات را وارد میxadکنیم به معنای بیکاری قطعه سازان داخلی است

مدیرگروه اندیشکده سیاستگذاری صنعتی امیر کبیر با ارائه اسلایدهایی گفت: طبق قراردادهای پژو با ایران خودرو قرار بر این شده که پژو 20 الی 30 میلیون دلار در هر سال سرمایه گذاری کند که عدد بسیار ناچیزی در سرمایه گذاری صنعت خودرو است. برخی از دوستانی که میxadگویند ما مطمئن هستیم که اینها دیگر بدعهدی نمیکنند باید بدانند که اگر دوباره امریکا این کشورها را تهدید کند اینها وابسته به این عدد بسیار ناچیز سرمایهگذاری نیستند.

وی ادامه داد: در این قرارداد گفته شده که 30 درصد از محصولات قرار است صادر بشود و ساخت داخل هم 40 درصد باشد که در همین ابتدای کار این ساخت داخل به 20 درصد افت کرده است. شعار سال اقتصاد مقاومتی، تولید و اشتغال است و باید بدانیم که عمده اشتغالزایی صنعت خودرو در قطعه سازی است و وقتی ما تمام قطعات را وارد میxadکنیم به معنای بیکاری قطعه سازان داخلی است.

*پژو همزمان هم با سایپا و هم با ایران خودرو کار میxadکند

این کارشناس خودروسازی اظهار داشت: دومین قرارداد را شرکت سیتروئن بعنوان دومین شرکت فرانسوی با شرکت سایپا منعقد میxadکند که شرکت سیتروئن فرانسه توسط شرکت پژو خریداری شده است و یک هیئت مدیره ثابت و یک مدیرعامل ثابت دارد که یک نفر با شرکث سایپا و پژو قرارداد امضا کرده است یعنی همزمان پژو هم با سایپا و هم با ایران خودرو کار میxadکند.

*صادرات خودرو در سالxadهایی ضمانت شده که عمده قطعات فرانسوی هستند

حسن زاده گفت: شرکت سیتروئن در حالی قرار است 50 درصد از شرکت سایپا کاشان را بخرد که این مجموعه بزرگترین و به روزترین و یکی از بهترین سایتهای تولید خودرو در ایران است. در نهایت با این اتفاق بخشی از توان شرکت سایپا برای اهتمام به توان داخلی گرفته خواهد شد. در این قرارداد صادرات خودروها در سالxadهایی ضمانت شده است که عمده قطعات فرانسوی هستند. و بعد از پنج سال که ما به اوج ساخت داخلی میرسیم دیگر ضمانتی برای صادرات در کار نخواهد بود .کما اینکه در صادرات 206 و ال 90 سنگ اندازیهای جدی کردند. همچنین در یک تفاهمxadنامه دیگر با «رنو» قرار است یکی دیگر از کارخانههای شرکت سایپا به نام «بن رو» در اختیار شرکت رنو قرار بگیرد. یعنی به نوعی ما شاهد تحلیل رفتن امکانات تولیدی شرکتهای داخلیxad هستیم.

*کشوری که بیشترین ضربه را به ایران زد بعد از برجام بیشترین سود را برد

محسن مقصودی اظهار داشت: در حالی بعد از برجام فرانسویxadها وارد کشور ما شدند که فرانسه در دوره تحریمxadها بیشترین ضربه را در حوزه خودروسازی و صنعت نفت به ایران زد و قراردادها و پروژهxadهایش را رها کرد و رفت. همچنین در مذاکرات هستهxadای هم بیشترین سنگ اندازی را فرانسویxadها کردند اما بعد از برجام بیشترین امتیازات را فرانسویxadها گرفتند؛ بطور مثال میتوان به خرید ایرباس و اولین قرارداد ipc اشاره کرد و در خودروسازی هم که شاهد هستیم فرانسویxadها پیشقدم هستند.

*فرانسه در صنعت خودرو یک وارد کننده مطلق است

در این بخش از برنامه احسان سلطانی، پژوهشگر اقتصادی روی خط تلفن برنامه آمد و اظهار داشت: پژو سیتروئن در رده دهم جهان قرار دارد و در صادرات جهانی درصد بسیار ناچیزی سهم دارد. صادرات خودروی فرانسه در جهان سال به سال کاهش پیدا کرده است اما در ایران افزایش پیدا کرده است. بطور کلی در زمینه خودروی سواری این کشور یک واردکننده مطلق محسوب میxadشود.

مقصودی تصریح کرد: فرانسهxadای که خودروسازان ما التماس می xadکنند تا برگردد خودش وارد کننده است و تراز منفی 10 درصد دارد یعنی کشور وارد کننده خودرو است.

سلطانی فر در ادامه تصریح کرد: صنعت خودروی فرانسه یک صنعت درحال افول است اما در ایران میxadگویند که ما میxadخواهیم سی درصد از محصولات را هم صادر کنیم. اولا به بازارهای اروپای غربی و آسیای شرقی که دسترسی نداریم. ثانیا 22 کشور منطقه که کشورهای هدف ما برای صادرات هستند در سال 2015 پنجاه میلیارد دلا خودرو وارد کردند که سهم خودروهای فرانسوی 36 صدم درصد بوده است. یعنی چیزی حدودی یازده هزار دستگاه خودرو و این به این معناست که بازار خارجی آنچنانی نداریم و همه مباحث در رابطه با صادرات به نوعی شعار است.

مقصودی گفت: این همه تلاش ما برای اینکه خودروسازان فرانسوی را از رکود خارج بکنیم واقعا برای من عجیب است.

*بخش عمدهxadای از واردات کشور را قطعات خودرو شامل میxadشود

در ادامه حسن زاده در بین بحث تصریح کرد: شرکت گوانوژوی چین وارد یک شراکت 50-50 با شرکت پژو شد که در آنجا هم سی درصد صادرات در نظر گرفته شده بوده است که بعد از چهار سال پس از انعقاد قرارداد شرکت پژو میxadگوید خودروهای تولیدی شما کیفیت لازم را ندارد و من میترسم که برند من در دنیا تخریب شود بنابراین از صادرات خودروها امتناع میxadکند. این بلایی که پژو سر ما آورد بر سر چینیxadها هم آورده بودند.

وی تصریح کرد: وابستگی صنعت خودرو به قطعات یک وابستگی قدیمی است که هیچگاه کم نشده است بطور مثال ما در سال 90 نزدیک به 4 میلیار دلار قطعه خودرو وارد کردیم که کل واردات ما در آن سال 50 میلیارد دلار بوده است. یعنی تقریبا ده درصد از کل واردات کشور قطعات خودرو بوده است.

* در سند 1404 مدل تامین قطعات پیچیده تامین کننده جهانی است

مدیر مرکز مطالعات خودروی اندیشکده سیاستگذاری دانشگاه امیر کبیر گفت: در سند 1404 دولت سهم واردات قطعات را تعیین کرده است. در این سند متاسفانه بخشی در توضیحات است که قطعات خودرو را سه دسته کرده است که سطح یک قطعات با پیچیدگی و فناوری بالاست و سطح دو، قطعات با فناوری متوسط و قطعات سطح سه، قطعات ساده اتومبیل است. متاسفانه در این بخش گفته شده است که مدل تامین کننده در قطعات پیچیده تامین کننده جهانی است. یعنی هدفگذاری شده است که ما تا ابد به سمت ساخت قطعات اصلی خودرو حرکت نکنیم.

*لیست تامین کنندگان قطعات خودرو در ایران محرمانه است

حسن زاده گفت: وقتی از خودروسازان داخلی مثل شرکت سایپا میxadپرسیم که به ما بگویید قطعات پراید را از کجا میxadخرید و مگر اعلام نمیکنید 87 درصد قطعات ایرانی است، متاسفانه با این مطلب مواجه میشویم که لیست تامین کنندگان قطعات خودرو در ایران محرمانه است.

در ادامه خلخالی عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت در پاسخ به این سوال که ما چه زمانی میxadتوانیم بگوییم که خودروساز هستیم اظهار داشت: ما به لحاظ مدیریتی کم سرمایه گذاری کردهxadایم یعنی نتوانستیم مدیرانی داشته باشیم که یک فرآیند اقتصادی در صنعت خودرو تعریف کنند که بتواند ما را به خودروساز شدن برساند. بطور مثال در صنعت خودرو مدیرانی هستند که متخصص پرستاری و شیمی هستند.

حسن زاده در پاسخ به سوالی مبنی براینکه چرا باتوجه به اینکه خودروهای داخلی با قیمت گزاف به دست مردم میxadرسد شرکتی مثل سایپا حدود 5 هزار و 800 میلیارد تومان زیان انباشته دارد، تصریح کرد: خودروسازان بزرگ ما بیش از ده هزار میلیارد تومان زیان انباشته دارند.

وی ادامه داد: سوال اصلی که اینجا پیش میxadآید این است که مالک این شرکت چه کسی است که اینقدر زیان را به جان خریده است؟ وقتی به دولت میxadگوییم که بالاخره اینها خصوصی هستند یا خیر میxadگوید که به تابلوی بورس نگاه کنید و متوجه میxadشوید که این دو شرکت خصوصی هستند و فقط بیست درصد از سهام در دست دولت است. اما وقتی به سهامداران نگاهی بیاندازیم میبینیم که اکثر سهامداران برای شرکتxadها وابسته به خود شرکت خودروساز هستند. الان وقتی ایرانخودرو و سایپا ضرر میکxadنند چه کسی ضرر میxadکند؟ با این سازوکاری که توضیح داده شد خود ایرانخودرو ضرر میxadکند. صاحب ایران خودرو چه کسی است؟ ایران خودرو. بنابراین سرمایهxadگذار و سهامداری بالای سر این شرکت نیست که حواسش به زیان دهی این شرکت باشد.

این وضعیت به شکل وخیمxadتری در شرکت سایپاهم وجود دارد.

وی ادامه داد: وقتی سهامدار مشخص و بخش خصوصی بالای سر این شرکتxadها نباشد آن شرکت دیگر انگیزهxadای برای رشد و توسعه ندارد چون همیشه انگیزه سودآوری سهامداران است که شرکت را به توسعه و نوآوری و گسترش تشویق میxadکند.

وی افزود: نکته بعدی این است که مدیر بالا سر مدیر زیر مجموعه را تعیین میxadکند و بالعکس که این حلقه باطل گاهی منشاء فساد هم خواهد شد.

*باید مدل توسعه صنعت خودرو را تغییر بدهیم

حسن زاده تصریح کرد: اینکه ما میxadگوییم نقدهایی به قراردادهای خارجی داریم به این معنی نیست که همکاری خاجی را نفی میxadکنیم.

وی اضافه کرد: مدلی که صنعت خودروی ایران دارد مدل توسعه صنعت خودروی چین است. صنعت خودروی چین مدل همکاری خودورساز-خودروساز را انتخاب کرده است یعنی یک خودروساز چینی را در کنار خودروساز خارجی قرار داده است و با هم شرکتxadهای مشترک 50-50 تشکیل دادهxadاند که بعد از 30 سال هنوز چین با این سازوکار به یک صادر کننده بزرگ تبدیل نشده است.

وی ادامه داد: رکورد صادراتی که چین زده است 5 درصد تولیداتش بوده است یعنی رکوردی که ما هم داریم. نکته اینجاست که اساسا همکاری خودروساز-خودروساز به انتقال فناوری منجر نمیxadشود چون این همکاری بین دو رقیب است. یعنی پژو سیتروئن میxadداند اگر روزی انتقال فناوری به ایران را تکمیل کند دیگر ما نیازمند او نخواهیم بود. اما مدل جایگزینی که ما پیشنهاد میxadدهیم مدل خودروساز-قطعه ساز است که مدل توسعه کره جنوبی است. کرهxadایها با این متد یک جهش صادراتی سریع را تجربه کردند.

حسن زاده اظهار داشت: کرهxadایها به جای اینکه با شرکت خودروسازی قرارداد ببندند گفتند چون ما فناوری میxadخواهیم مهندسان آنها را استخدام میxadکنیم و چون مهندسان آمریکایی و اروپایی حاضر نبودند به کره بیایند، کرهxadایها مرکز تحقیق و توسعه را در کشور خودشان تاسیس کردند و صاحب فناوری شدند.

محسن مقصودی در پایان گفت: ما آمادگی داریم که اگر خودروسازان پاسخی دارند در برنامهxadهای دو طرفه در خدمتشان باشیم.